अद्वैत दर्शन हे भारतीय तत्वज्ञानातील एक अत्यंत गूढ, तरीही तर्कसंगत व विचारप्रधान तत्त्वज्ञान आहे. याची मांडणी विशेषतः आदि शंकराचार्य यांनी केली. “अद्वैत” याचा अर्थच आहे — “द्वैत नाही” म्हणजेच द्वितीय काही नाही – फक्त एकच सत्य आहे, ते म्हणजे ब्रह्म (ईश्वर/परम सत्य). अद्वैत दर्शन म्हणजे काय? १. “ब्रह्म सत्यं, जगन्मिथ्या, जीवो ब्रह्मैव नापरः” अर्थ: ब्रह्म…

द्वैत दर्शन हे भारतीय तत्त्वज्ञानातील एक महत्त्वपूर्ण विचारप्रणाली आहे, ज्याची मांडणी मध्वाचार्यांनी केली. याचा मुख्य आधार म्हणजे – “जीव (आत्मा) आणि ब्रह्म (ईश्वर) हे कायमस्वरूपी वेगळे आहेत”. द्वैत दर्शन म्हणजे काय? १. जीव आणि ब्रह्म वेगळे आहेत प्रत्येक आत्मा (जीव) हा ईश्वरापेक्षा भिन्न आणि स्वतंत्र अस्तित्व असलेला आहे. ईश्वर म्हणजे सर्वोच्च, सर्वशक्तिमान, सर्वज्ञ सत्ता आहे….

१. तत्त्वज्ञानाचा मूळ विचार ब्रह्म (परमेश्वर) हे एकमेव, अखंड, सर्वशक्तिमान आणि सर्वव्यापी आहे. ब्रह्म एकटाच असला तरी त्यात जीव (आत्मा) आणि जग (सृष्टी) यांचा समावेश आहे, पण हे जीव आणि जग ब्रह्माचे स्वतंत्र नसून त्याचे अवयव (अंश) आहेत. म्हणजे ब्रह्म, जीव आणि जग हे त्रैगुण्यात्मक एकात्मिक रूपात आहेत. या दृष्टिकोनातून जग, जीव आणि ब्रह्म हे…

१. शुद्धाद्वैत म्हणजे काय? शुद्धाद्वैत म्हणजे “शुद्ध एकत्व” किंवा “खऱ्या अर्थाने अद्वैत” दर्शन. यात ब्रह्म हे एकमेव सत्य आणि वास्तविक अस्तित्व मानले जाते. जग, जीव आणि ब्रह्म हे भिन्न नाहीत, तर सर्व काही ब्रह्माचेच रूप आहे. शुद्धाद्वैत दर्शनानुसार, जग मायाजाल किंवा भ्रम नाही, तर ते परमेश्वराच्या (ब्रह्माच्या) खऱ्या स्वरूपाचा भाग आहे. २. याचा प्रवर्तक कोण?…